De Tao van Cognitieve Dissonantie
Terug naar het overzichtIn de oude wereld geloofden mensen dat zij altijd rationeel handelden.
Dus dachten zij:
dat hun overtuigingen waar waren, hun keuzes logisch waren en hun gedrag klopte met wat zij diep vanbinnen voelden.
Maar hoe langer de meester observeerde, hoe vaker hij zag dat mensen zichzelf tegenspraken zonder het te beseffen.
Toen vroeg een leerling aan de meester:
“Wat is cognitieve dissonantie?”
De meester nam hem mee naar een man die voortdurend sprak over gezondheid terwijl hij langzaam zichzelf vernietigde.
“Waarom verandert hij niet?” vroeg de leerling.
De meester keek rustig naar de man.
“Omdat waarheid soms pijn doet wanneer zij botst met het beeld dat iemand van zichzelf heeft.”
De leerling werd stil.
Daarna liepen zij door een grote stad.
De leerling zag mensen:
spreken over liefde maar leven vanuit ego, spreken over vrijheid maar slaaf zijn van verlangens, spreken over waarheid maar boos worden zodra zij geconfronteerd werden.
Iedereen wilde zichzelf zien als goed, bewust en redelijk.
Bijna niemand wilde werkelijk kijken naar de tegenstrijdigheden in zichzelf.
“Waarom vermijden mensen die confrontatie?” vroeg hij.
De meester nam twee stukken hout die tegen elkaar begonnen te schuren.
“Wanneer overtuiging en werkelijkheid botsen…” Hij keek naar de vonken tussen het hout.
“…ontstaat innerlijke spanning.”
De wind streek zacht door de straat.
“Maar meester… waarom verdedigen mensen zichzelf dan zo fel?”
De meester keek naar een spiegel waarin iemand alleen het licht probeerde te zien.
“Omdat het ego liever een comfortabele illusie beschermt dan een pijnlijke waarheid onderzoekt.”
De leerling dacht lang na.
“Dus cognitieve dissonantie maakt mensen blind?”
De meester schudde rustig zijn hoofd.
“Nee.”
Hij keek naar de opkomende zon.
“Zij is eigenlijk een uitnodiging.”
De leerling keek verbaasd.
“Een uitnodiging tot wat?”
De meester glimlachte zacht.
“Tot bewustwording.”
Hij wees naar een slang die haar oude huid losliet.
“Groei begint vaak op het moment dat een mens eerlijk genoeg wordt om zijn innerlijke tegenstrijdigheden te herkennen.”
De stad werd langzaam stil in de avond.
Toen sprak de meester:
“De onbewuste mens verdedigt voortdurend het beeld dat hij van zichzelf heeft.”
Hij keek rustig naar de horizon.
“Maar de bewuste mens durft zichzelf te onderzoeken zelfs wanneer dat ongemakkelijk voelt.”
De wind bewoog zacht door de nacht.
En voor het eerst begreep de leerling:
dat cognitieve dissonantie niet de vijand van bewustzijn is… maar vaak juist de poort waardoor echte zelfkennis begint.